Veelgestelde vragen voorkeursrecht

Een voorkeursrecht houdt in dat de gemeente een eerste recht van koop vestigt op een bepaald perceel. De eigenaren zijn dan niet meer vrij om hun perceel aan een willekeurige partij te verkopen. Kiest een eigenaar voor verkoop, dan moet eerst een aanbieding worden gedaan aan de gemeente. Pas als de gemeente aangeeft geen interesse meer te hebben, kan de grond weer vrij verkocht worden.

Een voorkeursrecht wordt gevestigd vanwege het algemeen en maatschappelijk belang en het heeft de volgende doelen: 

• Ruimtelijke plannen te realiseren, zoals woningbouw of infrastructuur;
• Speculatie te voorkomen en grip te houden op gebiedsontwikkeling.

De plannen zijn te vinden in gemeentelijke documenten zoals omgevingsvisies, omgevingsplannen of structuurvisies. U kunt deze opvragen bij de gemeente of bekijken via het Omgevingsloket.

Nee, niet op elk perceel. Een voorkeursrecht kan alleen worden gevestigd op gronden waarvoor de gemeente een ruimtelijke ontwikkeling voorziet, zoals woningbouw, bedrijventerreinen of infrastructuur. Het moet dus gaan om gronden die onderdeel zijn van (toekomstige) plannen.

Het college van burgemeester en wethouders kunnen op grond van de Omgevingswet op een perceel een eerste voorkeursrecht vestigen voor een periode van 3 maanden. Dit wordt een voorlopig voorkeursrecht genoemd. Binnen die 3 maanden moet de gemeenteraad een opvolgend besluit nemen, anders vervalt het voorkeursrecht automatisch. 

Als de gemeenteraad besluit om het voorkeursrecht te verlengen, dan geldt het voorkeursrecht vervolgens voor een periode van 3 jaar. In deze periode van 3 jaar moet er een plan voor het gebied worden uitgewerkt in de vorm van een vastgestelde omgevingsvisie. Komt er geen vastgestelde omgevingsvisie, dan vervalt het voorkeursrecht bij wet. Wordt de omgevingsvisie binnen 3 jaar vastgesteld, dan wordt het voorkeursrecht automatisch verlengd met 3 jaar. 

Binnen deze 3 jaar moet het gebied vervolgens worden uitgewerkt in een vastgesteld omgevingsplan. Wordt dat niet binnen die 3 jaar gedaan, dan vervalt het voorkeursrecht. Wordt het omgevingsplan binnen 3 jaar vastgesteld, dan wordt het voorkeursrecht met nog eens 5 jaar verlengd. Daarna kan er nog eens eenmaal met 5 jaar worden verlengd. Het voorkeursrecht kan dus maximaal voor een periode van 16 jaar en 3 maanden.

Tegen het besluit van het college en ook tegen het besluit van de gemeenteraad kunt u bezwaar en beroep aantekenen. 

Bezwaar

Bent u het niet eens met het besluit over het voorkeursrecht? Dan kunt u binnen zes weken na bekendmaking een bezwaarschrift indienen bij de gemeente Veere. Een bezwaarschrift moet worden ingediend bij de raad van de gemeente Veere, postbus 1000, 4357 ZV Domburg. 

In uw bezwaarschrift moeten in ieder geval staan:

a.       uw naam en adres;

b.       de dagtekening (datum);

c.       een omschrijving van het besluit (de voorkeursrechtbeschikking) waartegen u bezwaar maakt;

d.       waarom u het niet eens bent met het besluit;

e.       uw handtekening. 

Voorlopige voorziening (bij spoed)

Heeft u een dringend belang en wilt u dat het besluit tijdelijk wordt opgeschort? Dan kunt u, naast uw bezwaar, een verzoek om voorlopige voorziening indienen bij de rechtbank. 

Dit doet u bij de voorzieningenrechter van de rechtbank Zeeland West-Brabant, afdeling bestuursrecht (postbus 90006, 4800 PA Breda). U kunt uw verzoek om een voorlopige voorziening ook digitaal indienen via https://loket.rechtspraak.nl/bestuursrecht. Hiervoor heeft u een DigiD nodig. 

In eerste instantie wordt een voorlopig voorkeursrecht gevestigd. Als u daar een bezwaar of beroep tegen indient en het voorkeursrecht wordt in die periode definitief, dan blijft het beroep of bezwaar ook tegen het definitieve voorkeursrecht van kracht.

U hoeft niet tweemaal bezwaar of beroep aan te tekenen.

Het voorkeursrecht wordt ingeschreven in het Kadaster. U kunt daar controleren of er een voorkeursrecht op een perceel rust. Ook publiceert de gemeente besluiten op haar website (https://www.veere.nl/voorkeursrecht) en in het gemeenteblad.

Een voorkeursrecht is géén onteigening. U blijft eigenaar van de grond. U bent alleen verplicht om de grond eerst aan de gemeente aan te bieden als u wilt verkopen. 

Mocht u er met de gemeente ook na verloop van tijd niet uitkomen, zal de stand van zaken worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Vervolgens zal de gemeenteraad een beslissing nemen over het vervolg en zijn er wettelijk gezien twee mogelijkheden:

• De gemeente past de plannen aan en het voorkeursrecht wordt ingetrokken/vervalt;
• De gemeente houdt vast aan de plannen en er wordt een onteigeningsprocedure gestart.

Nee, het voorkeursrecht betekent niet dat u móét verkopen. U blijft eigenaar en bepaalt zelf of en wanneer u wilt verkopen. Ook is het mogelijk een beroep op zelfrealisatie te doen. Dat betekent dat u (eventueel samen met een ontwikkelaar) zelf de beoogde ontwikkeling van de gemeente tot stand brengt, bijvoorbeeld woningbouw. Als u met een projectontwikkelaar in zee gaat, dan wordt het gehele project met de betreffende ontwikkelaar gedaan.

Ja, het voorkeursrecht geldt alleen voor de specifieke percelen waarop het is gevestigd. Andere gronden kunt u gewoon kopen en verkopen.

Als u besluit uw perceel aan ons wil verkopen, dan gaan we met u over de aankoop van het perceel in gesprek. De prijs die wij u bieden, is gebaseerd op een taxatierapport, opgemaakt door een onafhankelijk, beëdigd makelaar-taxateur. Hierna gaat u met de behandelend ambtenaar, uw contactpersoon bij verkoop, in gesprek over de overige voorwaarden voor de verkoop van uw perceel.

Voor de gemeente is de getaxeerde waarde de basis voor een bod op het perceel, wij doen altijd een marktconform bod. Als u er niet met ons bod akkoord wil gaan, dan bestaat de mogelijkheid een prijsvaststellingsprocedure op te starten. U kunt ons dan verzoeken om aan de rechter te vragen een definitief oordeel te vellen over de waarde van uw perceel. Het blijft ook dan steeds uw beslissing of u wilt verkopen of niet. Wanneer u hier meer vragen over heeft, kunt u altijd contact met ons opnemen. 

De kosten van de procedure bij de rechtbank, het deskundigenadvies en de redelijke kosten die u maakt voor juridische hulp of andere deskundige ondersteuning worden in principe door de gemeente betaald. In bijzondere gevallen kan de rechtbank besluiten dat de kosten niet volledig door de gemeente worden vergoed, maar (gedeeltelijk) tussen u en de gemeente worden verdeeld. 

Er zijn uitzonderingen binnen het voorkeursrecht, waardoor u uw perceel niet verplicht hoeft aan te bieden aan de gemeente. Deze uitzonderingen zijn: 

• verkoop aan familie (echtgenoot of geregistreerd partner, aan bloed- of aanverwanten in de rechte lijn of in de zijlijn tot in de tweede graad of met een pleegkind);
• vanwege een verdeling van een gemeenschap als bedoeld in artikel 3:166 van het Burgerlijk Wetboek;
• vervreemding vanwege een uiterste wilsbeschikking (ook wel testament);
• vervreemding aan een gemeente, waterschap, provincie, de Staat of een door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aangewezen rechtspersoon;
• verkoop op grond van de wet, een rechterlijk bevel of executoriale verkoop;
• vervreemding op grond van een overeenkomst die voorafgaand aan het voorkeursrecht met een pachter is gesloten, mits die aan in de wet bepaalde voorwaarden voldoet;
• vervreemding op grond van een in de openbare registers ingeschreven overeenkomst met een bepaalbare prijs voordat de voorkeursbeschikking bekend is gemaakt, mits de levering binnen 6 maanden na de inschrijving in de openbare registers plaatsvindt;
• de burgemeester en wethouders kunnen besluiten ontheffing te verlenen van de aanbiedingsplicht als daarvoor (aantoonbaar) gewichtige redenen zijn bij u. Burgemeester en wethouders kunnen daarbij wel beperkingen opleggen.

Ja, het voorkeursrecht blijft bestaan. Het gaat over op de erfgenamen. Als zij de grond willen verkopen, moeten zij deze eerst aan de gemeente aanbieden.

De overdracht aan een ander dan de gemeente zal door de notaris geweigerd moeten worden. Onder elke leveringsakte moet namelijk een verklaring van de notaris worden opgenomen, dat op het betreffende perceel geen voorkeursrecht rust. Als dit wel het geval is, dan moet worden verklaard dat de verkoop niet in strijd is met de Omgevingswet en of er dus sprake is van een uitzonderingsgrond. Als een dergelijke verklaring uitblijft, kan het perceel niet aan een derde verkocht worden. Dit kan wellicht voor die ander aanleiding zijn om vergoeding van mogelijke schade te vorderen.

Nee, ook bij schenking geldt het voorkeursrecht. Een schenking wordt juridisch gezien als een vorm van vervreemding.

Als de plannen wijzigen en blijkt dat uw perceel niet langer nodig is, is de gemeente wettelijk verplicht om het voorkeursrecht in te trekken. U wordt in dat geval persoonlijk geïnformeerd over de intrekking. Ook zal de gemeente er dan voor zorgen dat het voorkeursrecht wordt doorgehaald in het Kadaster. 

Uw persoonsgegevens worden verwerkt volgens de regels van de AVG (privacywetgeving). Alleen noodzakelijke gegevens worden gebruikt en gedeeld met bevoegde instanties zoals het Kadaster.

Dat kan bij de afdeling grondzaken via (0118) 555 444 of grondzaken@veere.nl.